Η «Αγία Σοφία» της Ελλάδας! Πού βρίσκεται ο εντυπωσιακός ναός;

Ο εντυπωσιακός βυζαντινός ναός της Παναγίας Οδηγήτριας, δεσπόζει στο χείλος ενός γκρεμού και μετά την Επανάσταση του 1821 ονομάστηκε Αγία Σοφία.

Ο επιβλητικός ναός είναι κτισμένος πάνω στο κάστρο της Μονεμβασιάς, στην άκρη ενός βράχου,  «κρεμασμένος» πάνω από τη θάλασσα. Η ιστορία συνδέει την εκκλησία με τον αυτοκράτορα Ανδρόνικο Β´ Παλαιολόγο, ωστόσο, οι πηγές δείχνουν ότι ο ναός, που αρχικά ήταν αφιερωμένος στην Παναγία Οδηγήτρια, έχει τις ρίζες του πολύ βαθιά στο χρόνο, περίπου στα μέσα του 12ου αι., το 1150.

Ο ναός δε σταμάτησε να λειτουργεί και κατά την Α΄ Ενετοκρατία (1463-1540) ως Madonna del Castello ή Nostra Donna in Castello εξυπηρετώντας τις ανάγκες των καθολικών αξιωματούχων.

Vavel.gr | Η Αγία Σοφία της Ελλάδας! Πού βρίσκεται ο εντυπωσιακός ναός;

Στην περίοδο της Α´ Οθωμανικής κυριαρχίας (1540-1690) ο ναός μετατράπηκε σε μουσουλμανικό τέμενος με την προσθήκη μιχρὰμπ, που διατηρείται στον νότιο τοίχο. Στην περίοδο της Β΄ Ενετοκρατίας (1690-1715) αποτέλεσε το καθολικό μονής δυτικού δόγματος και αφιερώθηκε στη Madonna del Carmine. Κατά την φάση αυτή, ο ναός επεκτάθηκε με διώροφο προστώο σε όλο το πλάτος της δυτικής όψης. Αλλά και πάλι κατά την περίοδο της Β´ Οθωμανικής κυριαρχίας (1715-1821) λειτούργησε ως μουσουλμανικό τέμενος μέχρι να επιστρέψει στη χριστιανική λατρεία μετά την απελευθέρωση της πόλης. Έτσι, λοιπόν, ο ναός στη Σοφία του Θεού, καθώς χαρακτηρίστηκε πιστό αντίγραφο της Αγίας Σοφίας στην Κωνσταντινούπολη.

Ο ναός αποτελεί παράδειγμα ηπειρωτικού οκταγωνικού ναού, όπως το Δαφνί, ο Όσιος Λουκάς, ο Άγιος Θεόδωρος του Μυστρά κ.ά., και χρονολογείται στα μέσα του 12ου αιώνα (1150). Στα δυτικά του ναού διαμορφώνεται νάρθηκας που άλλοτε ήταν διώροφος, ενώ επί Β΄ Ενετοκρατίας προστέθηκε ο διώροφος εξωνάρθηκας. Εξωτερικά, στο νότιο τμήμα, προστέθηκε διπλή στοά άγνωστης χρήσης και πολυτελούς κατασκευής, η οποία κατέρρευσε το 1893. Η τοιχοδομία του ναού ακολουθεί το πλινθοπερίκλειστο σύστημα δόμησης, ενώ τα τρίλοβα παράθυρα των όψεων έχουν κεραμοπλαστικό διάκοσμο.

Vavel.gr | Η Αγία Σοφία της Ελλάδας! Πού βρίσκεται ο εντυπωσιακός ναός;

Ο ναός φέρει πλούσιο και εντυπωσιακό γλυπτό διάκοσμο, που, ωστόσο, δεν έχει επανατοποθετηθεί στο σύνολό του, λόγω των ποικίλλων μετατροπών που έχει υποστεί καθ΄όλη τη διάρκεια της μακράς διαδρομής του στο χρόνο.